Back-end tərtibatında Python öz populyarlığını davam etdirir. Sadə sintaksisi və oxunaqlı kodu ilə Python, həm yeni başlayanlar, həm də təcrübəli proqramçılar üçün mükəmməl seçimdir. Django və Flask kimi güclü framework-lər Python-un veb tərtibatında effektiv istifadəsinə imkan verir. Bundan əlavə, Python data elmi, maşın öyrənməsi və süni intellekt sahələrində də aparıcı dillərdən biridir. Node.js ilə server tərəfində işləyən JavaScript də back-end tərtibatında məşhurdur. Express.js kimi framework-lər veb serverlərin və API-lərin yaradılmasını asanlaşdırır. Node.js-in əsas üstünlüyü front-end və back-end üçün eyni proqramlaşdırma dilindən istifadə etməyə imkan verməsidir, bu da tərtibat prosesini sürətləndirir. Go (və ya Golang) yüksək məhsuldarlığı və sadə sintaksisi ilə server tərəfli proqramlaşdırma üçün getdikcə daha çox istifadə olunur. Google tərəfindən yaradılan Go, xüsusilə mikroservislər və bulud texnologiyaları ilə işləyən tərtibatçılar arasında populyardır. Dil məhsuldarlıq və sürət baxımından C və C++ ilə rəqabət apadır, lakin daha sadə və təhlükəsizdir.

Mobil Tətbiq İnkişafı üçün Proqramlaşdırma Dilləri

Mobil tətbiq inkişafı üçün bir neçə populyar proqramlaşdırma dili var. Əsas platforma əsaslı dillərə bunlar daxildir:

• Swift: Apple-ın iOS, macOS, watchOS və tvOS üçün yaratdığı Swift, iOS tətbiqlərinin yaradılması üçün əsas dildir. Swift təhlükəsiz, sürətli və istifadəsi asan bir dildir.
• Kotlin: Google-un rəsmi olaraq dəstəklədiyi Android tərtibatı üçün əsas dil Kotlin-dir. Java ilə tam uyğunluq təmin edən Kotlin, daha az kod yazaraq daha çox iş görmək üçün müasir xüsusiyyətlərə malikdir.
• Flutter/Dart: Google-un Flutter framework-u, Dart dilindən istifadə edərək, həm iOS, həm də Android platformaları üçün eyni kod bazası ilə tətbiqlər yaratmağa imkan verir. Cross-platform tərtibat üçün getdikcə daha populyar bir seçimdir.
• React Native/JavaScript: Facebook tərəfindən yaradılan React Native, JavaScript-dən istifadə edərək cross-platform mobil tətbiqlər yaratmağa imkan verir. React veb kitabxanasına bənzər bir təcrübə təklif edir.

Mobil tətbiq tərtibatçıları üçün lazım olan dil seçimi layihənin hədəf platformasından və tələblərindən asılıdır. Nativ performans vacibdirsə, Swift və Kotlin ideal seçimdir, lakin sürətli çatdırılma və hər iki platformaya dəstək lazımdırsa, Flutter və ya React Native daha uyğundur.

Data Elmi və Süni İntellekt üçün Proqramlaşdırma Dilləri

Data elmi və süni intellekt sahəsində Python şübhəsiz liderdir. NumPy, Pandas, scikit-learn, TensorFlow və PyTorch kimi güclü kitabxanaları ilə Python, məlumatların işlənməsi, statistik analiz və maşın öyrənməsi üçün ideal seçimdir. Sadə sintaksisi mürəkkəb alqoritmləri həyata keçirməyi asanlaşdırır. R dili də data analizi və statistik hesablamalar üçün geniş istifadə olunur. R xüsusilə statistik modelləşdirmə, data vizualizasiyası və bioinformatika kimi sahələrdə güclüdür. Lakin son illərdə Python-un bu sahədə genişlənən imkanları ilə R-ın populyarlığı bir qədər azalıb. Julia data elmi üçün nisbətən yeni bir dildir, lakin sürətlə populyarlıq qazanmaqdadır. Yüksək performans və R və Python-dan daha sürətli icra Julia-nın əsas üstünlüklərindəndir. Julia xüsusilə böyük həcmli hesablamalar və performans tələb edən məlumat analizi layihələrində faydalıdır.

Sistem Proqramlaşdırması və Oyun İnkişafı

Sistem proqramlaşdırması və yüksək performanslı tətbiqlər üçün C və C++ hələ də əvəzolunmaz dillərdir. Bu dillər kompüter resurslarının birbaşa və effektiv idarə edilməsinə imkan verir. C++ xüsusilə oyun tərtibatı, sistem proqramları və performans-kritik tətbiqlər üçün əsas dildir. Unity və Unreal Engine kimi məşhur oyun mühərriklərinin arxasında da bu dillər dayanır. Rust sistem proqramlaşdırmasında yeni ulduz olaraq görünür. Mozilla tərəfindən yaradılan Rust, C və C++ kimi sürətlidir, lakin yaddaş təhlükəsizliyi mexanizmləri ilə daha etibarlı proqramlar yazmağa imkan verir. Təhlükəsiz konkurensiya və yaddaş idarəetməsi xüsusiyyətləri ilə Rust, böyük şirkətlər tərəfindən sistem proqramlaşdırması və performans-kritik tətbiqlər üçün getdikcə daha çox qəbul edilir. C# da xüsusilə Unity oyun mühərriki ilə birlikdə oyun tərtibatı üçün məşhurdur. Microsoft-un .NET platformasının əsas dili olan C#, həm masaüstü tətbiqlər, həm də veb tətbiqlər və oyunlar yaratmaq üçün universal bir dildir.

Hansı Proqramlaşdırma Dilini Seçməli?

Hansı proqramlaşdırma dilini öyrənmək və istifadə etmək haqqında qərar verərkən bir neçə amili nəzərə almaq lazımdır:

Layihənin tələbləri: Yaratmaq istədiyiniz tətbiq növü (veb, mobil, oyun və s.) seçiminizi məhdudlaşdıracaq.

Sənaye trendləri: İş bazarında hansı dillərə tələb var? Gələcəkdə hansı dillərin daha da populyarlaşması gözlənilir?

Şəxsi maraqlar: Maraqlı tapdığınız və istifadəsindən zövq aldığınız dili öyrənmək motivasiyanızı artıracaq.

Öyrənmə əyrisi: Bəzi dillər, məsələn, Python, başlanğıcda öyrənmək üçün daha asandır, digərləri isə, məsələn, C++, daha çətin ola bilər.

Cəmiyyət və resurslar: Böyük cəmiyyətə və zəngin təlim materiallarına sahib olan dili seçmək öyrənmə prosesini asanlaşdıracaq.

Nəticə

2024-cü ildə proqramlaşdırma dilləri dünyası daha da rəngarəng və zəngin görünür. Öz layihə və karyera məqsədlərinizə uyğun dili seçmək vacibdir. Əsas odur ki, seçdiyiniz dillə aktiv şəkildə öyrənmək və təcrübə əldə etməkdir. Yeni başlayanlar üçün Python ideal bir başlanğıc nöqtəsidir, çünki sadə sintaksisi və geniş tətbiq sahələri var. Veb tərtibatı ilə maraqlanırsınızsa, JavaScript və onun modern framework-ləri (React, Angular, Vue) ilə başlamaq məsləhətdir. Mobil tərtibat üçün isə Swift (iOS) və ya Kotlin (Android) öyrənmək və ya cross-platform tərtibat üçün Flutter və ya React Native ilə tanış olmaq faydalı ola bilər. Bir neçə proqramlaşdırma dili bilmək də faydalıdır, çünki müxtəlif layihələr üçün müxtəlif dillər daha uyğun ola bilər. Əsas konsepsiyaları yaxşı anladıqdan sonra yeni dillərə keçmək də asanlaşır.